Wynagrodzenia za pracę i świadczenia związane z pracą - 16) Odprawa pośmiertna

16) Odprawa pośmiertna
W razie śmierci pracownika w czasie trwania stosunku pracy lub w czasie pobierania po jego rozwiązaniu zasiłku z tytułu niezdolności do pracy wskutek choroby, rodzinie przysługuje od pracodawcy odprawa pośmiertna, określona w art. 93 kodeksu pracy. Odprawa pośmiertna ma charakter powszechny i stanowi pomoc dla rodziny zmarłego pracownika w trudnym dla niej okresie po śmierci tegoż pracownika.
Odprawa przysługuje z tytułu śmierci pracownika pozostającego w stosunku pracy, niezależnie od podstawy nawiązania tego stosunku (umowa o pracę, spółdzielcza umowa o pracę, powołanie, mianowanie, wybór). Prawo do odprawy pośmiertnej, jako świadczenie nie jest zależne od wymiaru stosunku pracy. Wymiar etatu - pełny etat, czy część etatu - ma znaczenie jedynie dla obliczenia wysokości odprawy. Wysokość odprawy pośmiertnej uzależniona jest od „zakładowego stażu pracy”. Jednak przy ustalaniu wysokości odprawy pośmiertnej do okresu zatrudnienia wlicza się okresy zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy, jeżeli zmiana pracodawcy nastąpiła na warunkach określonych w art. 23[1] kodeksu pracy (przejście zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę), a także w innych przypadkach, gdy z mocy odrębnych przepisów nowy pracodawca stał się następcą prawnym.
Rodzinie od pracodawcy przysługuje odprawa pośmiertna w wysokości:
1. jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli okres zatrudnienia u danego pracodawcy był krótszy niż 10 lat,
2. trzymiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli okres zatrudnienia u danego pracodawcy wynosił co najmniej 10 lat,
3. sześciomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 15 lat.
Na równi z trwaniem stosunku pracy traktowany jest okres pobierania zasiłku z tytułu niezdolności do pracy wskutek choroby w trakcie stosunku pracy, jak również po ustaniu zatrudnienia. W przypadku, gdy pracownik był w chwili zgonu zatrudniony u różnych pracodawców, wysokość odprawy ustala każdy pracodawca oddzielnie.
Wysokość odprawy ustala się według zasad obowiązujących przy obliczaniu ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy zgodnie z § 2 ust 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy (Dz. U. Nr 62, poz. 289).
Odprawę dzieli się równo między wszystkich uprawnionych członków rodziny. Jeżeli po zmarłym pracowniku pozostał tylko jeden członek rodziny uprawniony do odprawy pośmiertnej, przysługuje mu odprawa w wysokości połowy odpowiedniej kwoty. Odprawa pośmiertna przysługuje następującym członkom rodziny pracownika:
1. małżonkowi,
2. innym członkom rodziny spełniającym warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów ustawy 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.)
Odprawa pośmiertna przysługuje małżonkowi zmarłego pracownika bezwarunkowo, czyli nawet jeżeli z nim nie zamieszkiwał i nie pozostawał na jego utrzymaniu. Członkami rodziny pracownika uprawnionymi do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów u.e.r. , a tym samym do odprawy pośmiertnej, są:
- dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione,
- przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, w tym również w ramach rodziny zastępczej,
- małżonek (wdowa i wdowiec),
- rodzice.
Podział odprawy następuje niezależnie od liczby uprawnionych i rodzaju ich pokrewieństwa, a także bez względu na udział w kosztach pogrzebu. Odprawa pośmiertna nie przysługuje członkowi rodziny zmarłego pracownika, jeżeli pracodawca ubezpieczył pracownika na życie i rodzina z tego tytułu otrzymuje odszkodowanie w wysokości co najmniej równej odprawie pośmiertnej. Jeżeli wypłacone odszkodowanie jest niższe od odprawy pośmiertnej, pracodawca jest obowiązany wypłacić rodzinie kwotę stanowiącą różnicę między tymi świadczeniami. Z odprawy pośmiertnej nie można dokonać jakichkolwiek potrąceń (np. z tytułu nałożonych na pracownika kar pieniężnych, nie rozliczonych zaliczek udzielonych pracownikowi). Zaznaczyć należy, że odprawa pośmiertna przysługuje rodzinie pracownika bez względu na przyczynę jego śmierci (nawet, jeżeli przyczyną zgonu pracownika było jego zachowanie np. nadmiar spożycia alkoholu).