Prokura jest szczególnym rodzaj pełnomocnictwa udzielanego w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej, w tym działalności gospodarczej w przedsiębiorstwie energetycznym.  Zgodnie z art. 109(1) kodeksu cywilnego prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę (podmiot gospodarczy) w naszym przypadku podmiot energetyczny, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem tegoż podmiotu.

Zakres ten jest bardzo szeroki, gdyż dotyczy praktycznie wszystkich spraw związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę. Prokura obejmuje swoim zakresem zarówno czynności sądowe jak i pozasądowe przedsiębiorstwa energetycznego. Czynności pozasądowe to przede wszystkim zawieranie i rozwiązywanie umów, w tym także umów o pracę, czyli mówiąc ogólnie reprezentowanie jednostki energetycznej wobec osób trzecich.
Do czynności pozasądowych można również zaliczyć prowadzenie wewnętrznych spraw jednostki. Z kolei, czynności sądowe to przykładowo - wnoszenie pozwu, ustanowienie pełnomocnictw procesowych, zawieranie ugody w procesie. Należy zauważyć, że tak szeroki zakres uprawnień składających się na prokurę doznaje jednak pewnych wyjątków. Mianowicie zgodnie kodeksu cywilnego prokura nie upoważnia do:
- zbycia podmiotu energetycznego,
- dokonania czynności prawnej, na podstawie, której następuje oddanie podmiotu energetycznego do czasowego korzystania (np. użytkowanie),
- zbywania i obciążania nieruchomości jednostki.
Do tych wszystkich czynności wymagane, bowiem pełnomocnictwo szczególne. Wobec tak szerokiego zakresu kompetencji prokurę należy traktować, jako akt szczególnego zaufania mocodawcy. W związku z powyższym wskazane jest, aby prokury udzielać tylko osobom znanym i godnym zaufania.


Kto może być prokurentem w jednostce energetycznej?
Zgodnie z art. 109[2] § 2 kodeksu cywilnego prokurentem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Zdolność do czynności prawnych to możliwość nabywania praw i obowiązków z zakresu prawa cywilnego wskutek własnego działania. Osoba mająca zdolność do czynności prawnych może swym własnym działaniem nabywać i tracić prawa oraz zaciągać zobowiązania. Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletniości. Natomiast osoba pełnoletnia może zostać pozbawiona pełnej zdolności do czynności prawnych wskutek ubezwłasnowolnienia (np. wskutek choroby psychicznej).


Prokura oddzielna i łączna w podmiocie energetycznym
Zgodnie z art. 109 (4) § 1 kodeksu cywilnego prokura może być udzielona kilku osobom łącznie (prokura łączna) lub oddzielnie. Stąd też wyróżnia się prokurę oddzielną i prokurę łączną. Prokura oddzielna polega na tym, że każdy z ustanowionych przez jednostkę zdrowia prokurentów może samodzielnie wykonywać swoje czynności. Natomiast w przypadku prokury łącznej konieczne jest współdziałanie, co najmniej dwóch prokurentów. Jeśli podmiot chce udzielić prokury łącznej wówczas udziela jej kilku osobom, (co najmniej dwóm) i zaznacza, że udzielona prokura jest łączna.
W razie udzielenia prokury łącznej, prokurenci zobowiązani są ze sobą współdziałać (działać łącznie) na rzecz podmiotu energetycznego. Oznacza to, że wspólne wykonywane zarząd działalnością medyczną wymaga od prokurentów ustalenia poszczególny kompetencji zarządczych. Natomiast w przypadku udzielenia prokury oddzielnej, każdy z prokurentów ma prawo do samodzielnego działania. Udzielenie prokury łącznej wiąże się z ograniczeniem swobody działania poszczególnych prokurentów, gdyż za każdym razem konieczne jest podejmowanie decyzji wspólnie. Prokura łączna ma na celu lepszą ochronę interesów przedsiębiorcy, gdyż prokurenci działający łącznie mogą się wzajemnie kontrolować. Zgłoszenie do rejestru przedsiębiorców przez jednostkę energetyczną udzielającą prokury powinno określać jej rodzaj, a w przypadku prokury łącznej także sposób jej wykonywania.
W przypadku składania przez prokurenta oświadczenia woli w imieniu mocodawcy w formie pisemnej, przepis art. 109(9) kc., przewiduje obowiązek ujawnienia faktu, iż działa on, jako prokurent w dwojaki sposób. Przede wszystkim powinno ono nastąpić przez złożenie własnoręcznego podpisu zgodnie z wzorem podpisu znajdującym się w aktach rejestrowych wraz z dopiskiem wskazującym na prokurę. Może to uczynić, zamieszczając przy swoim podpisie zwrot „per procura”, „jako prokurent”, „prokurent” czy też inny ujawniający fakt działania w tym charakterze w sposób niebudzący wątpliwości.
Wymóg podpisania dokumentu we wskazany sposób nie obowiązuje, gdy z treści samego dokumentu obejmującego oświadczenie woli (np. z umowy) wynika, że dana osoba działa jako prokurent. Dopuszczalne jest również, aczkolwiek zbędne, zamieszczenie informacji o prokurze w treści dokumentu i jednocześnie zaznaczenie działania w charakterze prokurenta przez dopisek przy jego podpisie. Pomimo niezgodności podpisu ze wzorem, czy też pomimo nieujawnienia w treści czynności, że dana osoba działa, jako prokurent, czynność ta będzie ważna i skuteczna wobec mocodawcy, o ile dana osoba rzeczywiście jest prokurentem i ujawniła w jakikolwiek sposób, że działa w tym charakterze Wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 4 lutego 2010 r. I ACa 338/2009


Likwidacja podmiotu energetycznego, a prokura
Kodeks spółek handlowych w przepisach regulujących likwidację każdego z rodzajów i typów spółek stanowi, że otwarcie likwidacji powoduje wygaśnięcie prokury (art. 79 § 1, art. 284 § 1 oraz art. 470 § 1 k.s.h.). Kodeks cywilny także stanowi, wprost, że prokura wygasa wskutek otwarcia likwidacji przedsiębiorcy - podmiotu energetycznego (art. 1097 § 2 k.c.).
W obecnym stanie prawnym oznacza to, że zaistnienie jednej z przyczyn rozwiązania spółki w przedmiocie działalności –energetyka, o przyczynach rozwiązania powoduje z ustawy wygaśnięcie prokury. Nie oznacza to, że na likwidatorach podmiotu energetycznego nie ciąży obowiązek zgłoszenia do sądu rejestrowego wniosku o wykreślenie prokury.
Jednak samo wykreślenie ma charakter jedynie deklaratoryjny. Jeżeli w rejestrze zostało wpisane otwarcie likwidacji, a nie wykreślono prokury, to osoba trzecia nie może powoływać się na treść rejestru sądowego o istnieniu w nim wpisu prokury. Dla zapewnienia pewności obrotu, sąd z urzędu razem z wpisem do rejestru przedsiębiorców otwarcia likwidacji powinien dokonać wpisu polegającego na wykreśleniu prokury.
Wniosek o wykreślenie prokury powinni złożyć likwidatorzy. Wygaśnięcie prokury nie oznacza wygaśnięcia stosunku wewnętrznego łączącego spółkę medyczną prawa handlowego z prokurentem. Likwidatorzy - w zależności od tytułu prawnego, jaki wiązał spółkę z prokurentem - muszą podjąć odrębne czynności mające na celu rozwiązanie stosunku wewnętrznego, jeżeli osobę byłego prokurenta uznają za zbędną w spółce w likwidacji. Praktyka pokazuje, bowiem, że byli prokurenci często zostają ustanowieni pełnomocnikami albo likwidatorami w spółce w likwidacji.
Utrzymanie prokury w fazie likwidacji spółki byłoby trudne z prawnego punktu widzenia, ponieważ zakres prokury ustala wprost ustawa (art. 1091 § 2 k.c.). W okresie likwidacji podmiotu leczniczego musiałoby to doprowadzić do ustawowego ograniczenia zakresu kompetencji prokurentów z uwagi na przepisy Kodeksu spółek handlowych określające zakres czynności likwidacyjnych. W przeciwnym razie prokurent miałby szerszy zakres działania niż likwidatorzy. W praktyce mogłoby to stanowić zagrożenie dla pewności obrotu. W fazie likwidacji rację bytu traci już także zasadniczy cel prokury, którym jest prowadzenie przedsiębiorstwa. W przypadku likwidacji cel ulega zasadniczej zmianie - staje się nim upłynnienie majątku spółki w likwidacji oraz zaspokojenie wierzycieli i podział pozostałego majątku między wspólników spółki „energetycznej”.
Podstawa prawna
Ustawa Kodeks spółek handlowych ( Dz. U. z 2000 Nr 94 poz. 1037 ze zm.)
Ustawa kodeks cywilny ( Dz. U. z 1964 Nr 16 poz. 93 ze zm.)